10 najpiękniejszych zamków rodem ze średniowiecza

Zamek Eltz (niem. Burg Eltz); Nadrenia-Palatynat, Niemcy.

Wybrać 10 najpiękniejszych zamków wcale nie jest łatwo, zwłaszcza jeśli chodzi o epokę średniowiecza. Ilość powstałych wówczas warowni jest wręcz zatrważająca i tak naprawdę wiele wspaniałych obiektów mogłoby się znaleźć w tym zacnym gronie. Podejmujemy wszakże próbę wytypowania tych najwspanialszych, wzniesionych właśnie w tym okresie. Oczywiście zaznaczając, że wszystkie doczekały się mniejszych lub większych modyfikacji w późniejszych epokach i podkreślając, że ta lista nie jest wykładnikiem absolutnym piękna, a zaledwie inspiracją do jego odkrywania.

Oto więc 10 najpiękniejszych zamków rodem ze średniowiecza:

Zamek Chillon

Zamek Chillon (fr. Château de Chillon) na przestrzeni wieków uległ stosunkowo niewielkim zmianom. Dzięki temu też jego bryła wciąż przypomina nam o czasach świetności panujących tu hrabiów i książąt Sabaudii. Od 1536 roku stał się on siedzibą bailiwa Vevey, który wprowadził tu kilka nieznacznych modyfikacji. Największe dotyczyły murów obronnych, przeprutych tak, aby naszpikować je armatami. Wkrótce po tym jednak urząd bailiwa przeniesiono do Vevey i jeszcze w I poł. XVIIII wieku Chillon stał się po prostu dobrze strzeżonym magazynem.

Zamek Chillon – Strażnik Alp

Na fali romantyzmu fortunnie położony u stóp Alp nad Jeziorem Genewskim zamek niczym magnes przyciągał wielu artystów. Jednym z nich był angielski poeta George Byron, który zrobił z więzionego w lochach Czyllonu Françoisa Bonivarda prawdziwy symbol męczennika w walce o wolność. W II poł. XIX rozpoczęto tu szeroko zakrojone badania archeologiczne oraz prace konserwatorskie przez co zamek Chillon odzyskał dawny blask. Dziś zaś to najchętniej odwiedzany monument Szwajcarii.

Zamek w Trokach

Dumnie prężąca się nad taflą jeziora Gawle bryła zamku w Trokach (lit. Trakų salos pilis) to jeden z najpiękniejszych obrazów Litwy. Aż do 1323 roku bowiem to właśnie Troki były stolicą kraju, a i długo po tym pełniły jeszcze funkcję rezydencji książąt litewskich. Częstym gościem bywał tu Władysław Jagiełło, a i tutaj też w 1430 roku zmarł legendarny Witold Kiejstutowicz. W kolejnym stuleciu Zygmunt I Stary zainicjował przebudowę zamku w duchu renesansu, co jednak zatarły działania wojenne między Rzeczpospolitą a Moskwą w 1655 roku. 

Litwa, Łotwa i Estonia – Praktycznie

Kres długiej agonii twierdzy przyniosła podjęta w 1926 roku konserwacja obiektu pod batutą polskiego historyka sztuki, Stanisława Lorentza. Brak odpowiednich ikonografii początkowo nie pozwolił na poszerzenie zakresu prac, niemniej następcy Lorentza za cel wyznaczyli sobie rekonstrukcję warowni. Po II wojnie światowej pałeczkę przejęli Litwini, którzy do końca XX wieku z powodzeniem tchnęli w to miejsce nowego ducha na gotyckiej kanwie. Część ze zrekonstruowanych pomieszczeń przeznaczono na przestrzenie muzealne, gdzie wystawiana jest dziś choćby ogromna kolekcja fajek.

Zamek Eltz

Ukryty w leśnej gęstwinie zamek Eltz(niem. Burg Eltz) od trzydziestu trzech generacji znajduje się w rękach tej samej rodziny! Istniejącą tu już w 1157 roku twierdzą władał legendarny założyciel rodu, Rudolf von Eltz, którego prawnuki podzieliły dynastię na trzy linie. Co ciekawe, żadna z nich nie chciała opuścić tego miejsca, więc opracowano tak zwany Burgfrieden. „Zamkowy pokój” zapobiec miał konfliktom rodzinnym, jednak koniec końców nie zawsze go przestrzegano. W ramach harmonijnego współżycia od XV do XVII wieku rezydencję rozbudowano, dzięki czemu powstały min. Dom Rübenachów, Dom Gross-Rodendorfów i jako ostatni, Dom Kampenich. Pomimo użycia różnych budulców i długiego okresu całego projektu zmyślne aneksy oraz wieżyczki zapewniły kompleksowi zaskakującą spójność.

Zamek Eltz – Zamek z bajki

Na początku XIX wieku odludne zamczysko dzieliło losy podobnych założeń, czekając na lepszy czas. Ten zaś nadszedł wraz z fascynacją przeszłości w architekturze, co w 1844 roku dla Karla zu Eltz stało się motorem napędowym do uratowania go od ruiny. Oparł się on wszak nurtowi historycznemu, skupiając się na dokładnym odzwierciedleniu stanu sprzed lat. Popularność wśród ówczesnych artystów, także i Victora Hugo, zapewniła zamkowi Eltz ważne miejsce na podróżniczej mapie Europy, którym cieszy się do dziś. Szczęśliwie nie dopadły go szpony żadnej wojny, przez co zachował zachował on swój wyjątkowy średniowieczny charakter. Aż ciężko uwierzyć, że taka perła znajduje się w cieniu zamku Neuschwanstein. 

Zamek w Malborku

Pośród 10 najpiękniejszych zamków Wieków Średnich nie może zabraknąć również zamku krzyżackiego w Malborku. Nie tylko przez wzgląd na patriotyzm, ale głównie przez fakt że to największa ceglana forteca na świecie! Wznoszony do XV wieku kompleks powstał jako jeden z wielu, ale jego położenie zadecydowało o przeznaczeniu go na stolicę państwa krzyżackiego. Postępujący stosunkowo szybko upadek wartości rycerskich mnichów sprawił, że zamek w Malborku trafił w ręce Korony Królestwa Polskiego, która przemianowała go na ośrodek administracyjny. Na początku XVII wieku ugiął się wszak pod działami Szwedów, zaś wiek później – Prusaków. Najważniejsze prace nad przywróceniem zamkowi dawnej świetności w XIX wieku przeprowadził Konrad Steinbach. 

Krzyżacki zamek w Malborku

Po II wojnie światowej potrzebna tu była jednak kolejna przebudowa, dzięki której w 1997 roku uhonorowano go wpisem na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Na nowo więc możemy cieszyć się jednym z najwspanialszych przykładów architektury obronno-rezydencyjnej w Europie. Szczególne wrażenie bowiem robi tu nie tylko rozmach z jakim wzniesiono zabudowania, ale także poszczególne pomieszczenia. Zwłaszcza w Pałacu Wielkich Mistrzów z refektarzami powleczonymi radialnymi sklepieniami czy kościół Najświętszej Maryi Panny naznaczony ośmiometrową figurą Matki Boskiej z Dzieciątkiem Jezus.

Zamek Vianden

W północno-wschodnim Luksemburgu w miejscu rzymskiego castellum wznosi się dziś jedna z największych rezydencji feudalnych średniowiecznej Europy – zamek Vianden (luks. Buerg Veianen). Jej budowa rozpoczęła się prawdopodobnie w XI wieku i przez ponad cztery stulecia była siedzibą wpływowych hrabiów Vianden, skoligaconych zarówno z królami Francji, jak i niemieckimi cesarzami. Od kiedy w 1417 roku zamek przeszedł w ręce rodu Nassau, jego bryła pozostała praktycznie niezmieniona.

Zamek Val – Skazany poprzez zalanie

Do najważniejszych jego elementów zaliczyć trzeba datowane na wiek XII oraz XIII pałace – mniejszy oraz większy, a także kaplicę zamkową. Tak zwany Dom Nassau wzniesiono zaś dopiero na początku XVII wieku. Od 1820 roku rozpoczął się proceder wyprzedawania fragmentów zamku, wynikiem czego szybko popadł w ruinę. W takim stanie też pozostawał do roku 1977 (!), kiedy rodzina Wielkiego Księcia Luksemburga przekazała go państwu. Biorąc pod uwagę jego obecny stan, odbudowa przebiegła tu niemal w mgnieniu oka. 

Zamek w Hunedoarze

Zamek w Hunedoarze (rum. Castelul Corvinilor, węg. Vajdahunyad vár) to najwspanialsza gotycka warownia, nie tylko samej Transylwanii, ale i całej Rumunii. Swoimi korzeniami sięga wieku XIV, aczkolwiek swą formę przybrała wiek później, podczas przebudowy zainicjowanej przez szlachcica Jana Korwina. Dzięki swoim siedmiu wieżom stała się też pierwszą i jedyną ufortyfikowaną rezydencją w całym regionie. Kolejnymi rozbudowami zajęli się min. królowie Węgier – Maciej Korwin oraz później, Gabriel Bethlen. Panująca w nim przez wieki śmietanka wpłynęła na zachwyt cesarzowej Austrii, która w 1828 roku rozpoczęła renowację pod kątem urządzenia tu letniej rezydencji Habsburgów. 

Zamek w Hunedoarze – Esencja średniowiecznej fortecy

Pożar z 1854 roku zaś pozwolił jej architektom na ujednolicenie stylu, odzierając zamek z następujących po gotyku naleciałości. Trudno było jednak wytrwać w tym założeniu kolejnym architektom, zwłaszcza Imre Seindlowi – węgierskiemu architekt odpowiedzialnemu za projekt gmachu parlamentu w Budapeszcie. Początkowo skrupulatnie kontynuował on dzieło swoich poprzedników, by ostatecznie zwrócić się ku fantastycznym wizjom na fali których wzbogacił bryłę o stożkowe dachy. Szczęśliwie w wielu miejscach ingerencja XIX-wiecznych architektów nie razi już tak, jak dwa wieki temu. Na uwagę zasługuje tu XV-wieczna Wieża Neboisa, nawiązująca do krzyżackich gdanisk, a także Sala Królewska i Sala Rady z efektowymi sklepieniami krzyżowo-żebrowymi.

Zamek Fénis

Leżący u podnóży góry Saint-Julien zamek Fénis (wł. Castello di Fénis) to prawdziwa perełka włoskiej Doliny Aosty. W odróżnieniu od wielu innych założeń tego typu, tutejszy zamek nie pełnił funkcji militarnych, a miał być przede wszystkim prestiżową siedzibą rodu Challant, wicehrabiów Aosty. Pierwsze wzmianki na temat budowli pochodzą z XIII wieku, jednak jego najważniejsza rozbudowa przypadła na lata 1320-1420. U schyłku tego okresu powstały również piękne freski przypisywane Giacomo Jaquerio – głównemu przedstawicielowi malarstwa średniowiecznego w Piemoncie. 

Samochodem przez Szwajcarię – Alpejska przygoda

Aż do 1716 roku zamek Fénis, w niemal niezmienionej formie, pozostawał w rękach rodziny Challant. W zamian za umorzenie długów rezydencję przejęła rodzina Saluzzo Paesana, która znalazła dla niej zupełnie inną funkcję. Na parterze ulokowano konie, zaś nad nimi suszono siano. Także i zamkową kaplicę z cennymi malowidłami podzieliła los reszty budynków. Po kilku zmianach właścicieli w 1895 roku obiekt w zatrważającym stanie trafił w ręce państwa. Do lat 20 trwało zabezpieczanie go przed zawalaniem, zaś dopiero w 1935 roku rozpoczęły się prace dzięki którym odzyskał on swój dawny splendor. Ze wspaniałymi: św. Jerzego zabijającego smoka z dziedzińca czy Matki Bożej Miłosiernej z kaplicy na czele.

Zamek w Branie

Ciężko ocenić który zamek na świecie jest najpopularniejszy, ale ten w Branie (rum. Castelul Bran, węg. Törcsvár) miałby chyba duże szanse, aby stanąć na podium. Wszystko to za sprawą XIX-wiecznego powieściopisarza Brama Stokera, który to prawdopodobnie w nim osadził fabułę swej fantastycznej powieści o upiornym hrabim Drakuli. Wzorowana na Wladzie Palowniku postać nie ma wszak nic wspólnego ze słynnym wampirem. Jak zresztą sam Palownik, a i zamek nosi zaś ślady zupełnie innej historii. Średniowieczna twierdza bowiem, wraz z włączeniem Transylwanii do Królestwa Rumunii, przekształcona została w letnią rezydencję króla Ferdynanda I i jego małżonki Marii. 

Zamek w Branie i hrabia Drakula

Co ciekawe, zamek w Branie aż do tego momentu znajdował się w rękach braszowskich dygnitarzy, którzy od XV wieku sprawowali nad nim opiekę w ramach niespłaconej przez Władysława II Jagiellończyka pożyczki! Niemniej zbycie twierdzy było dobrym pomysłem, bo już od XIX wieku popadała w coraz większą ruinę i gdyby nie królowa Maria kolejne siedlisko wampira wyglądałoby jak Poenari. Warto o tym pamiętać, bo wnętrza rezydencji nie odpowiadają w żadnym stopniu sławie tego miejsca. 

Pałac papieski w Awinionie

Awiniońskich fortyfikacji (fr. Palais des papes) pozazdrościć mógłby niejeden władca, bowiem tutejszy pałac przygotowano z rozmachem godnym króla, a nie Sługi Bożego. Zamieszkiwało go aż dziewięciu papieży, ale jego rozbudowa stała się ambicją tylko dwóch z nich – Benedykta XII i Klemensa VI. Do końca XIV wieku obiekt przybrał swą finalną formę, ale gdy Urban V postanowił powrócić do Rzymu, miasto nad Rodanem stało się siedzibą antypapieży, tak zwanej obediencji awiniońskiej. Po nich zaś, władzę sprawowali tu legaci papiescy, ale wraz z Wielką Rewolucją Francuską Kościół Katolicki utracił prawo do hrabstwa Venaissin, a co za tym szło, przede wszystkim do Awinionu.

Pałac papieski w Awinionie – Nowa Stolica Apostolska

Dawną siedzibę papieży przeznaczono do rozbiórki, jednak zastraszający koszt tego przedsięwzięcia pozwolił na przemianowanie go na więzienie oraz 1800-osobowy garnizon. Więźniowie przebywali tu aż do 1871 roku, a żołnierze do 1906. Już 1840 roku obiekt wpisano na listę francuskich zabytków Monument Historique, a dwadzieścia lat później sam Napoleon III zatroszczył się o przyszłość tego miejsca, angażując do renowacji najważniejszego z architektów epoki – Eugène Viollet-le-Duc’a. Mając na uwadze przebywających tu ludzi plan odnowy musiał poczekać wszak do początku XX wieku. Trud prac docenili między innymi turyści, bo dziś jest to jedna z najważniejszych atrakcji w kraju.

Alkazar w Segowii

Alkazar w Segowii (hiszp. Alcázar de Segovia) swym kształtem przywodzi na myśl zamek królewny Śnieżki, ale jego historia mocniej związana jest z inną niewiastą. To właśnie tutaj bowiem, 11 grudnia 1474 roku, odbyła się proklamacja na królową Kastylii jednej z najbardziej wpływowych kobiet świata – Izabeli Katolickiej. Pomimo tego, że był to jeden z najważniejszych epizodów w historii tego miejsca, to paradoksalnie właśnie wtedy, rozbudowywany przez Trastamarów zamek zaczął popadać w stopniową ruinę. Kiedy przejęli go Burbonowie, odnowione wnętrza posłużyły elitarnej szkole wojskowej (hiszp. Real Cuerpo de Artillería). 

Alkazar w Segowii – Baśniowa forteca

Co ciekawe, to właśnie na terenie dzisiejszego parczku przed donżonem znajdowała się pierwsza katedra w Segowii, którą zmieciono z powierzchni ziemi podczas Powstania Comuneros w Kastylii (hiszp. Guerra de Comunidades). Jej brak pozwala dziś na podziwianie wspaniałej 80-metrowej wieży Jana II ze zdobieniami w stylu mudéjar i krenelażem za którym znajduje się najlepszy punkt widokowy w mieście. Wnętrza alkazaru zaś w dużej mierze nawiązują do Królów Katolickich, co najlepiej widać w poświęconej im Sali Królów. Aczkolwiek numeracja władców jest tu zupełnie poplątana… Jakby nie było, wielkie znaczenie tego miejsca na mapie Hiszpanii, a także i świata, potwierdza wpis na listę światowego dziedzictwa UNESCO z 1985 roku.

10 najpiękniejszych zamków rodem ze średniowiecza

10 najpiękniejszych zamków rodem ze średniowiecza to subiektywny i zupełnie niełatwy wybór, mający zachęcić czytelnika do odkrywania wspaniałych warowni Europy. Zwłaszcza tych, które swymi korzeniami sięgają Wieków Średnich. Z pewnością niektóre mogą wydać się nieco „opatrzone”, ale ciężko odmówić im zasłużonej sławy. Chociażby Malbork czy Eltz dla miłośników architektury średniowiecza są miejscami, które po prostu trzeba zobaczyć. I nie ma opcji, aby nie umieścić ich na liście wspaniałości w kontekście tej właśnie epoki. 

A czy Wam udało się odwiedzić już któryś z tych zamków? Jak wyglądałaby Wasza lista „10 najpiękniejszych zamków rodem ze średniowiecza”? Dajcie znać w komentarzach! ;) 
Zamek Czocha – Dolnośląska Enigma
Lektura użyta we wpisie 10 najpiękniejszych zamków rodem ze średniowiecza:
  • Alcázar de Segovia – P&M Ediciones; 2015.
  • Eltz Castle – Ute Ritzenhofen; wyd. Deutscher Kunstverlag.
  • Wilno i Troki Przewodnik – Beata Piasecka, wyd. Briedis; 2013.
  • Castelul Corvinilor – Hunedoara – Editat de: Muzeul Castelul Corvinilor – Hunedoara.
  • The Palace of the Popes at Avignon –  Dominique Vingtain, wyd. Honoré Clair; Arles, 2015.
  • Przewodnik ilustrowany: Zamek Malbork – Mariusz Mierzwiński – wyd. FOTO LINER S.C. 2009.
  • From Vlad the Impaler to Dracula the Vampire – Neagu Djuvara, Radu Oltean; wyd. Humanitas, 2011.
  • A walk around the Castle of Chilean – Claire Huguenin, wyd. Foundation du Château de Chillon; Le Mont-sur-Lausanne, 2008 (2016).
  • https://castle-vianden.lu/gb/ 
  • http://www.fenisweb.it/index.php?option=com_content&view=article&id=80&Itemid=131&lang=en 

Powiązane wpisy

Dodaj komentarz

Twój email nie zostanie wyświetlony. Wymagane pola zostały oznaczone *