Kościół w Kolinie pw. świętego Bartłomieja (Czechy)

Kościół w Kolinie (Kolín)  pod wezwaniem świętego Bartłomieja (Chrám svatého Bartoloměje v Kolíně) w kraju środkowoczeskim to piękny przykład czeskiego gotyku i to tego z najwyższej półki! Projekt tutejszego prezbiterium stworzył bowiem sam Piotr Parléř, odpowiedzialny chociażby za budowę katedry świętego Wita w Pradze czy w mniejszej części kościoła świętej Barbary w Kutnej Horze (jego dzieło kontynuował syn, Jan Parléř). Także tutaj słynny członek linii czeskich Parlerów nadał prowincjonalnemu kościołowi iście katedralnego wyglądu. Wzorowany na najpiękniejszych budowlach Saksonii czy Turyngii stał się jednym z najważniejszych zabytków gotyckich w Czechach.

Kościół w Kolinie – krótka historia

Powstanie kościoła nierozerwalnie połączone jest z założeniem w tym miejscu miasta około roku 1260, zwanego początkowo Nową Kolonią od której wzięło później swą nazwę Kolín (cs. kolonia). Jego dobrodziejem stał się czeski król Przemysław Ottokar II z dynastii Przemyślidów na polecenie którego utworzono tu parafię. Prawdopodobnie nim wzniesiono gotycki, kościół który również nie jest tym znanym nam dziś istniała tu inna świątynia, która dała podwaliny kolejnej konstrukcji. Tak więc rozpoczęto budowę świątyni, która zakończyć się miała dość szybko, bo już pod koniec XIII wieku. Prężne prace przyniosły owoce w postaci dwóch ośmiobocznych wież w zachodniej części, krypty świętego Ducha oraz zadaszonego trójnawowego korpusu nawowego. Niestety podczas prac konserwatorskich od 1904 do 1911 oryginalne fundamenty zastąpiono nowymi i tym samym zatarto ślady, które jasno wskazywałyby na postęp prac z tamtego okresu.

Po krótkim przestoju budowlanym związanym ze śmiercią fundatora powstało sklepienie oraz zwieńczono wieże.  Opiekę nad kościołem, po śmierci jego założyciela przejął Jan Luksemburski jednak nie udało się ustalić na czym polegał jego wkład w budowie świątyni. Wszelkie postępy budowlane zostały po raz kolejny wstrzymane w roku 1349, tym razem przez pożar, który pochłonął wschodnią część budynku. Niestety, a może i stety bo właśnie to stało się impulsem do kolejnego ożywienia budowy.

20 stycznia 1360 roku cesarz Karol IV oddał kościół w Kolinie w ręce Piotra Parléřa. Miał on wznieść nowy i wyższy od pozostałej części konstrukcji chór okalany wieńcem kaplic w stylu gotyku płomienistego nad którym prace zakończono około 40 lat później. Ostatnią większą zmianą w bryle była budowa kaplicy Najświętszej Maryi Panny w jej południowej części na początku XV wieku, niezwiązana już z warsztatem Parlerów.

Niszczony i plądrowany

Krótko po ukończeniu budowy, kościół w Kolinie pw. świętego Bartłomieja stał się kaplicą odłamu chrześcijańskiego – utrakwistów (husytów). Ich niemalże dwustuletnia obecność tu nie wpłynęła znacząco na jakiekolwiek zmiany w konstrukcji.  W 1442 roku w południowej wieży ulokowano dzwon, który został zniszczony podczas pożaru pod koniec XVIII wieku, a w roku 1772 pomiędzy siostrzanymi oktogonami zamontowano drewniany most określony mianem najwyższego w Czechach. Zniszczony i splądrowany w 1633 roku przez wojska szwedzkie kościół w Kolinie z trudem odbudowano, by w roku 1796 strawił go pożar. Dopiero ponad 50 lat później rozpoczęto mizerną rekonstrukcję, która na dobre zakończyła się na początku XX wieku. II wojna światowa przyniosła zniszczenia północnej ściany wraz z cennymi witrażami, co udało się załagodzić w roku 1963. Porządna przebudowa przypadła zaś na pierwsze dziesięciolecie XXI wieku.

Czarne chmury wiszące praktycznie od ukończenia prac pozbawiły kościół w Kolinie wymyślnych ozdób czy pięknych witraży epoki w jakiej go budowano. Dodatkowo jego wnętrze uległo barokizacji, a wraz z nadejściem historyzmu próbowano przywrócić mu gotycki charakter, co ostatecznie wpłynęło na charakter obecnego wystroju. W centrum prezbiterium obecnie znajduje się neogotycki ołtarz z 1910 roku, natomiast na lewo od niego powstało kamienne tabernakulum dłuta Piotra Parléřa w kształcie wieżyczki z II połowy XIV wieku. Sześć kaplic okalających chór dopełniają katedralnego stylu (od południa do północy):

  • kaplica świętego Wacława – z barokowym ołtarzem Narodzenia Chrystusa,
  • kaplica świętego Jana – z rokokowym ołtarzem świętego Floriana,
  • kaplica Šperlink’ów – z barokowym ołtarzem świętej Barbary,
  • kaplica rzeźników – z barokowym ołtarzem świętego Krzyża,
  • kaplica mielcarzy – z neogotyckim ołtarzem NMP z Lourdes,
  • kaplica piekarzy i młynarzy – z rokokowym ołtarzem świętego Alojzego.

W kościele zachowały się również trumny person związanych z jego historią, sięgające aż XIII wieku! Ponadto za prezbiterium znajduje się małe, barokowe ossuarium z 1733 roku w którym spoczęły ofiary dżumy z 1680 roku. Dla upamiętnienia wielkiego architekta doby średniowiecza, Piotra rzecz jasna, powstało jego popiersie, które przypomina wszystkim zwiedzającym komu należy zawdzięczać owe dzieło.

Wstęp do kościoła to 40 CZK lub 20 KCZ dla osób uprawionych do zniżek (dzieci, studenci czy osoby starsze).

Źródła:

Powiązane wpisy:

Podziel się z nami swoją opinią!